ปวดเส้นเอ็นร้อยหวาย

  ปวดเอ็นร้อยหวาย เดินขึ้นบันไดแล้วเจ็บจี๊ด... แค่ "เอ็นตึง" หรือกำลังจะ "ขาด"? "หมอครับ ปวดหลังข้อเท้ามานานแล้วครับ เวลาเดินปกติก็แค่ตึง ๆ แต่พอต้องเดินขึ้นบันไดหรือเขย่งเท้าเท่านั้นแหละ มันเจ็บแปล๊บเหมือนมีคนเอามีดมากรีดที่เอ็นร้อยหวายเลย แบบนี้มันจะขาดไหมครับหมอ?" นี่คือความกังวลของ  “คุณกิตติ” (นามสมมติ)  หนุ่มวัย 45 ปี ที่ชอบไปวิ่งสวนสาธารณะในวันหยุด คุณกิตติเริ่มมีอาการปวดตื้อ ๆ ที่หลังข้อเท้ามาเป็นเดือน แต่ช่วงหลังเริ่มมีอาการเจ็บเสียวจนสะดุ้งเวลาต้องใช้งานท่าที่ต้อง "ถีบตัว" โดยเฉพาะตอนขึ้นบันได วันนี้ผมจะมาช่วยไขข้อข้องใจว่า อาการปวดเอ็นร้อยหวายแบบไหนที่เรียกว่า "แค่เตือน" และแบบไหนที่แปลว่า "ใกล้จะพัง" ครับ เอ็นร้อยหวาย: เชือกเส้นใหญ่ที่รับน้ำหนักทั้งตัว (Pathogenesis) เอ็นร้อยหวายคือเอ็นที่แข็งแรงที่สุดในร่างกายครับ มันทำหน้าที่เหมือน  "สายเคเบิล"  ที่เชื่อมกล้ามเนื้อน่องเข้ากับกระดูกส้นเท้า ทุกครั้งที่เราเดิน วิ่ง หรือขึ้นบันได เอ็นเส้นนี้จะต้องรับแรงกระชากมหาศาล เมื่อใช้งานหนักเกินไป:  เส้นใยเอ็นเล็ก ๆ จ...

  ปุ่มนูนหลังส้นเท้า... ยิ่งวิ่งยิ่งเจ็บ! ใช่ "กระดูกงอก" ที่คุณสงสัยหรือเปล่า? (Haglund’s Deformity) คุณเคยสังเกตไหมครับ? ว่าที่ด้านหลังส้นเท้าของเรา (ตรงจุดที่ขอบรองเท้าหุ้มส้นชนพอดี) มีปุ่มแข็งๆ นูนออกมา ยิ่งใส่รองเท้าผ้าใบวิ่ง หรือรองเท้าคัทชูที่คับๆ ปุ่มนี้จะเสียดสีจนแดงเถือก และเจ็บแปล๊บเข้าไปถึงเส้นเอ็นร้อยหวาย จนหลายคนถอดใจไม่อยากวิ่งต่อ คำถามจากคุณ @OhhaoH HaohhaoH ที่ถามมาว่า "เป็นหินปูนหรือกระดูกงอกตรงส้นเท้า ใกล้เอ็นร้อยหวาย เดินหรือวิ่งแล้วเจ็บ รักษาอย่างไร?" เป็นคำถามที่ยอดเยี่ยมและเป็นปัญหายอดฮิตของนักวิ่งและคนที่ชอบใส่รองเท้าส้นแข็งเลยครับ วันนี้หมอเก่งจะพามาเจาะลึกโรคนี้กันครับ "หมอครับ ผมเป็นรองช้ำหรือเปล่า ทำไมมันปวดข้างหลังส้นเท้า?" วันก่อนมีนักวิ่งท่านหนึ่ง ชื่อคุณโอ (นามสมมติ) อายุ 35 ปี เป็นคนชอบวิ่งมาราธอน เดินเข้ามาด้วยท่าทางเดินเขย่งๆ แกถอดรองเท้าให้ดู พบว่าที่หลังส้นเท้าขวามีปุ่มกระดูกนูนออกมาอย่างเห็นได้ชัด ผิวหนังบริเวณนั้นแดงและหนาตัวขึ้น "ผมไปนวดก็แล้ว ยืดเหยียดก็แล้ว แต่มันเจ็บจี๊ดตรงปุ่มนี้ทุกทีที่ใส่รองเท้าวิ่งครับห...

เอ็นร้อยหวายอักเสบเรื้อรัง... ภัยเงียบของคนชอบวิ่ง เคยเป็นแบบนี้ไหมครับ? ตื่นเช้ามา ก้าวแรกที่ลงจากเตียง "โอ๊ย! เจ็บจี๊ดที่ส้นเท้าด้านหลัง" เดินกะเผลกๆ ไปสักพักถึงจะค่อยยังชั่ว หรือเวลาเริ่มวิ่งใหม่ๆ จะรู้สึกตึงๆ เจ็บๆ ที่เอ็นเหนือส้นเท้า พอวิ่งไปสักพักเครื่องร้อน อาการเจ็บหายไป... ก็เลยวิ่งต่อจนจบ แต่พอกลับมาบ้าน พักขาให้เย็นลง อาการปวดตุบๆ ก็กลับมาเล่นงานใหม่ แถมรอบนี้ปวดนานกว่าเดิม "หมอครับ ผมแค่เส้นตึงหรือเปล่า? นวดเดี๋ยวก็หายมั้ง?" นี่คือความคิดที่อันตรายที่สุดของนักวิ่งครับ! เพราะอาการที่คุณกำลังเป็นอยู่ อาจไม่ใช่แค่ความเมื่อยล้าธรรมดา แต่มันคือ "ระเบิดเวลา" ที่ชื่อว่า "เอ็นร้อยหวายอักเสบเรื้อรัง" วันนี้หมอเก่งจะพาไปดูว่า ทำไมเส้นเอ็นที่แข็งแรงที่สุดในร่างกายถึงพังได้ และมันเกี่ยวข้องกับ "รูปเท้า" ของเรายังไง อ่านจบแล้วคุณจะรู้วิธีเซฟขาไว้ให้วิ่งได้จนแก่ครับ เรื่องเล่าจากลู่วิ่ง มีคนไข้หนุ่มวัย 35 ปี ชื่อ "คุณบอย" (นามสมมติ) เป็นโปรแกรมเมอร์ที่รักการวิ่งมาราธอนครับ คุณบอยมาหาหมอด้วยสภาพเดินเขย่งปลายเท้าข้างขวา ส...

  "เดินก้าวแรกตอนเช้า น้ำตาแทบเล็ด! ปวดส้นเท้าด้านหลัง บวมปูด นวดเท่าไหร่ก็ไม่หาย" ระวังเส้นเอ็นร้อยหวายเสื่อมและถุงน้ำอักเสบ. "หมอครับ ลุงเดินไม่ได้มาอาทิตย์นึงแล้ว เจ็บส้นเท้าด้านหลังมาก โดยเฉพาะตอนตื่นนอน ก้าวลงจากเตียงก้าวแรกนี่จี๊ดขึ้นสมองเลย ต้องเดินกะเผลกๆ เหมือนเป็ด เกาะฝาผนังไปเข้าห้องน้ำ พอสายๆ เดินคล่องขึ้นหน่อย แต่ตกเย็นก็บวมตุ่ยขึ้นมาอีก ลุงนวดน้ำมันก็แล้ว เหยียบกะลาช่วยก็แล้ว มันปูดเป็นก้อนแข็งๆ ไม่ยุบสักที" นี่คือคำบอกเล่าของ "ลุงวิชัย" วัย 60 ปี อดีตข้าราชการที่ชอบวิ่งออกกำลังกายตอนเช้า แต่ช่วงหลังต้องหยุดวิ่งเพราะความเจ็บปวดที่ส้นเท้าด้านหลัง ลุงวิชัยกังวลมากเพราะเพื่อนบ้านทักว่า "กระดูกงอกทับเส้นเอ็น" ต้องผ่าตัดแน่ๆ ใครที่มีอาการคล้ายลุงวิชัย คือเจ็บ "ด้านหลัง" ของส้นเท้า (ไม่ใช่ฝ่าเท้านะครับ อันนั้นรองช้ำ) และมีก้อนนูนๆ จับแล้วเจ็บ บทความนี้หมอเก่งเขียนมาเพื่อคุณครับ เพราะนี่คืออาการของ "เอ็นร้อยหวายเสื่อม" (Achilles Tendinosis) ที่มักมาคู่กับ "ถุงน้ำรองเอ็นอักเสบ" (Achilles Bursitis) โรคที่ต้อง...

  เจ็บส้นเท้าด้านหลัง บวมปูด จับแล้วจี๊ด! ... ระวัง "ถุงน้ำเอ็นร้อยหวายอักเสบ" ถามหา "หมอครับ ผมเจ็บส้นเท้าด้านหลังมากเลยครับ โดยเฉพาะตอนใส่รองเท้าผ้าใบวิ่ง มันจะเสียดสีจนแสบ พอถอดออกมาดู ส้นเท้ามันบวมเป่ง แดงเถือก กดแล้วเจ็บจี๊ดเลยครับ เดินลงน้ำหนักก็ลำบาก ผมเป็นรองช้ำหรือเปล่าครับ?" อาการแบบนี้... หมอบอกเลยว่า "ไม่ใช่รองช้ำ" ครับ! ถ้าเป็นรองช้ำ (Plantar Fasciitis) มักจะเจ็บที่ "ฝ่าเท้า" หรือ "ใต้ส้นเท้า" ตอนตื่นนอนก้าวแรก แต่ถ้าเจ็บที่ "ด้านหลังส้นเท้า" (เหนือจุดเกาะเอ็นร้อยหวาย) และมีอาการ "บวม แดง" ชัดเจน แบบนี้ส่วนใหญ่มักเป็น "ถุงน้ำเอ็นร้อยหวายอักเสบ" (Achilles Bursitis) หรือที่ฝรั่งเขาเรียกว่า Retrocalcaneal Bursitis ครับ โรคนี้ทรมานใจคนรักการวิ่งและสาวๆ ที่รักรองเท้าสวยๆ มากครับ จะพามาทำความรู้จัก และรู้วิธีจัดการมันครับ เรื่องเล่าจากคลินิก: น้องเก๋ กับรองเท้าคู่โปรดที่ทำพิษ น้องเก๋ (นามสมมติ) สาวออฟฟิศวัย 30 ปี เดินกะเผลกเข้ามาหาหมอด้วยรองเท้าแตะ เธอบอกว่า "หมอคะ หนูเพิ่งซื้อคัทชูคู่ใหม่ม...

  ผู้ชายวัย 42 ปี ปวดเอ็นร้อยหวายทั้งสองข้างหลังเล่นฟุตบอล อันตรายไหม ควรรักษาอย่างไร? อาการปวดบริเวณเอ็นร้อยหวายเป็นเรื่องใกล้ตัวสำหรับคนเล่นกีฬา โดยเฉพาะฟุตบอล วิ่ง หรือกีฬาเปลี่ยนทิศทางเร็ว ๆ หลายคนปวดเรื้อรังจนเดินลงน้ำหนักลำบาก ยืดก็เจ็บ วิ่งก็ไม่ได้ จนกลัวว่าจะเป็นโรคร้ายแรงหรือเอ็นจะขาด กรณีของผู้ชายอายุ 42 ปีที่  ปวดเอ็นร้อยหวายทั้งสองข้างหลังเล่นฟุตบอล  ตรวจพบว่าเป็น Achilles bursitis  (ถุงน้ำบริเวณเอ็นร้อยหวายอักเสบ) Calcification in tendon  (เส้นเอ็นมีหินปูนเกาะ) เอกซเรย์พบ  Calcaneal spur  (กระดูกงอกที่ส้นเท้า) เป็นภาวะที่พบได้บ่อย และหากรักษาถูกวิธีสามารถดีขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่าตัด เคสตัวอย่าง: คนเล่นฟุตบอลวัยทำงานที่เจอบ่อย คุณโต้ง อายุ 42 ปี เล่นฟุตบอลสัปดาห์ละ 2–3 วัน หลังเกมมีอาการตึงและปวดบริเวณเอ็นร้อยหวายทั้งสองข้าง โดยเฉพาะตอนตื่นเช้าและหลังซ้อมหนัก เดินลงส้นเท้าแล้วเจ็บจี๊ด ตรวจพบว่า ถุงน้ำด้านหลังส้นเท้าอักเสบ (Achilles bursitis) เส้นเอ็นร้อยหวายมีหินปูนเกาะเป็นจุด ๆ บริเวณส้นเท้ามีกระดูกงอก (calcaneal spur) อาการเหล่านี้ทำ...